Kısa cevap: Borç ödemesi ve azaltma işini hızlandırmanın yolu üç adımdan geçer: tüm borçları tek bir listede görünür hale getirmek, asgari ödemeleri aksatmadan her ay ekstra bir tutar ayırmak ve bu ekstra tutarı tek bir borca odaklamak. Hangi borcu önce kapatacağınız (en yüksek faizli mi, en küçük bakiyeli mi) matematiksel olarak fark yaratır ama psikolojik olarak da önemlidir; sürdürebildiğiniz yöntem, kâğıt üzerinde en iyi görünen yöntemden daha değerlidir.
Borç azaltma planı, gerçek tablo görünmeden kurulamaz. Bir tablo hazırlayın ve her satıra tek bir borcu yazın: alacaklı, kalan bakiye, yıllık faiz oranı, asgari ödeme ve son ödeme tarihi. Kredi kartları, ihtiyaç kredileri, taksitli alışverişler, arkadaşa olan borçlar, esnek hesap kullanımı — hepsi listeye girer.
Bu listeyi çıkardığınızda genellikle iki şey netleşir. Birincisi, toplam borç sandığınızdan farklıdır; ikincisi, faiz oranları arasındaki uçurum beklediğinizden büyüktür. Kredi kartı gecikme faizi ile bir taşıt kredisinin maliyeti aynı kategoride değildir. Bu ayrımı görmek, hangi borca öfkelenmeniz gerektiğini söyler.
Envanterin ikinci yarısı gelir ve giderdir. Aylık bütçe hazırlama alışkanlığınız yoksa, borç planı havada kalır: her ay "artan parayla" ödeme yapmayı ummak, pratikte hiç ödeme yapmamak anlamına gelir. Ekstra ödeme tutarını önce belirleyip harcamayı geri kalanla yapmak, tersini denemekten çok daha iyi çalışır.
Asgari ödemeleri tüm borçlar için yapmaya devam edersiniz; ekstra tutarı ise tek bir borca yönlendirirsiniz. O borç kapandığında, ona giden toplam ödeme (asgari + ekstra) bir sonraki borca aktarılır. Bu "kartopu etkisi" ilerledikçe hızlanır.
| Yöntem | Sıralama ölçütü | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Çığ (avalanche) | En yüksek faizden en düşüğe | Toplam faiz maliyeti en düşük olur | İlk kapanış uzun sürebilir, motivasyon düşer |
| Kartopu (snowball) | En küçük bakiyeden en büyüğe | Hızlı ilk başarı, davranışsal ivme | Yüksek faizli borç beklerse fazladan maliyet |
Faiz oranları birbirine yakınsa kartopu yöntemi neredeyse hiçbir şey kaybettirmez. Aralarında ciddi fark varsa — örneğin bir kredi kartı bakiyesi diğer borçlarınızın iki katı faizle işliyorsa — çığ yöntemi tercih edilmelidir. Kredi kartı borç tuzağı, tam olarak bu noktada başlar: asgari ödeme yapıldığı sürece bakiye neredeyse hiç azalmaz.
Ödeme temposunu artırmak kadar, borcun maliyetini düşürmek de işe yarar. Değerlendirilebilecek başlıklar:
Evet, ama ölçülü biçimde. Hiç nakit yastığı olmadan borç kapatmaya çalışan biri, ilk beklenmedik masrafta yeniden borçlanır ve ilerlemeyi kaybeder. Makul yaklaşım şudur: küçük bir acil durum fonu (bir–iki aylık zorunlu giderleri karşılayacak kadar) oluştururken asgari ödemeleri sürdürmek, ardından ekstra gücün tamamını yüksek faizli borca yönlendirmek, borçlar kapandıktan sonra fonu hedef seviyeye tamamlamak.
İstisna: işveren katkısı olan bir emeklilik planı varsa, katkıyı hak edecek kadar kesintiyi sürdürmek genellikle mantıklıdır; bu, oranı garanti bir getiri gibi çalışır. Bunun dışında yatırıma başlamak için sıra, çift haneli faizli borçlar temizlendikten sonradır. Endeks fonlarının uzun vadeli getirisi, kredi kartı faizinin karşısında güvenilir bir kalkan değildir.
Kart bakiyeleri, esnek hesap kullanımı, kısa vadeli nakit avanslar. Bunlar listenin en tepesinde olur ve mümkün olduğunca hızlı kapatılır.
İhtiyaç ve taşıt kredileri. Sabit taksitli oldukları için plan kurmak kolaydır; ekstra ödeme yaparken vadeyi mi taksiti mi kısaltmak istediğinizi bankaya açıkça belirtin.
Ev kredisi ve öğrenci kredisi genellikle en sona kalır. Öğrenci kredisi ödemesinde geri ödeme koşulları farklılık gösterebildiği için, erken kapatmanın gerçekten avantajlı olup olmadığını hesaplamak gerekir. Konut kredisinde ise erken kapatma tutarı ve vergi tarafındaki etkiler hesabın parçasıdır.